Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z 4 lipca 2014 r., nr NK-N.4131.64.5.2014.SSI

Umowa zawierana między rodzicami a wójtem powinna regulować zasady postępowania z pieniędzmi wpłaconymi za posiłki dziecka, które było nieobecne w żłobku. Takie stanowisko zajął wojewoda dolnośląski, który stwierdził nieważność niektórych zapisów uchwały radnych Gminy Leśna. Dotyczyła ona utworzenia samorządowego żłobka i nadania mu statutu. Obowiązek określenia podstaw jego działania nakłada na radnych art. 11 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1457). Jednak zdaniem wojewody dokonali oni tego z naruszeniem prawa. Zastrzeżenia organu nadzoru wzbudziło wskazanie w statucie, że należności z tytułu wyżywienia podlegające zwrotowi będą zaliczane na poczet opłaty za następny miesiąc. Natomiast w przypadku wypisania dziecka ze żłobka pieniądze te zostaną oddane rodzicom lub opiekunom prawnym. W opinii wojewody takie postanowienie nie mieści się w zakresie kompetencji radnych. Wspomniany art. 11 w ust. 2 pkt 4 upoważnia radę gminy jedynie do określenia zasad ustalania opłaty za pobyt i wyżywienie w sytuacji nieobecności dziecka w żłobku lub klubie dziecięcym, ale nie daje im prawa do wprowadzania zapisów regulujących sposób przeznaczania należności za wyżywienie, które podlegają zwrotowi. Wojewoda zwrócił uwagę, że ustawodawca w art. 11 ust. 2 stworzył otwarty katalog elementów statutu żłobka, na co wskazuje użyty w tym przepisie zwrot „w szczególności”. Radni muszą jednak pamiętać o uwzględnieniu innych norm prawnych. Zdaniem organu nadzorczego zawarcie postanowienia w sprawie zwrotu opłaty narusza zasadę swobody umów, która wynika z kodeksu cywilnego. Kwestionowany zapis jest też niezgodny z art. 31 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.), zgodnie z którym wójt (burmistrz lub prezydent miasta) kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. To oznacza, że sposób przeznaczenia należności z tytułu wyżywienia podlegających zwrotowi powinien zostać uregulowany w umowie zawieranej przez wójta z rodzicami. Ponadto wojewoda postanowił unieważnić zapis, w którym radni wymienili w statucie ustawy, na podstawie których działa żłobek. Nie mogą oni bowiem w akcie prawa miejscowego, jako hierarchicznie niższym od ustaw, zastrzegać, które z nich mają mieć w określonym przypadku zastosowanie.